บทความ » ย้อนรอยเครื่องเงินวัวลาย…ตามกลิ่นไอกาสะลอง

ย้อนรอยเครื่องเงินวัวลาย…ตามกลิ่นไอกาสะลอง

30 กันยายน 2019
267   0

เรื่องโดย ทีมข่าวชายด์ไทยนิวส์ เครือข่ายโรงเรียนวัฒโนทัยพายัพ

จากละครเรื่องกลิ่นกาสะลองที่ได้จบไปเมื่อเร็ว ๆ นี้ ในฉากบางตอนจะเห็นเครื่องประดับบางอย่างที่เป็นเครื่องแกะสลักเงินอันสวยงานของคนวัวลายทำให้เป็นที่น่าสนใจ  ทางทีมงานชายด์ไทยนิวส์วัฒโนทัยพายัพจึงได้ลงพื้นที่หาข้อมูลและสัมภาษณ์กลุ่มชุมชนวัดศรีสุพรรณมาฝากกันค่ะ

ตำนานผลิตภัณฑ์เครื่องเงินของบ้านศรีสุพรรณนั้น ปรากฏหลักฐานตั้งแต่ครั้งพญามังรายสร้างเมืองเชียงใหม่ ซึ่งสร้างความสัมพันธ์กับพุกาม และเจรจาขอช่างฝีมือมายังเมืองเชียงใหม่ เพื่อฝึกเป็นอาชีพเสริมให้กับประชาชน ทำให้เชียงใหม่มีช่างหัตถกรรมพื้นบ้านที่ได้รับการฝึกฝนและมีการสืบทอดต่อเนื่องกันตลอดมา โดยเฉพาะอย่างยิ่งการทำเครื่องเงินของช่างบ้านศรีพรรณ ผู้ตีขันเงิน จะสลักลวดลายบนขันเงิน เป็นช่างในคุ้มหลวงเมืองเชียงใหม่ในอดีต และได้นำมาถ่ายทอดอย่างต่อเนื่องให้ลูกหลานจนสามารถเป็นช่างฝีมือจนเป็นที่ยอมรับและได้ขยายแหล่งที่ผลิตเครื่องเงินไปยังหมู่บ้านอื่น ๆ เช่น  บ้านหารแก้ง อำเภอหางดง บ้านแม่หย้อย อำเภอสันทราย ซึ่งได้พัฒนารูปแบบลวดลายไปมากมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัจจุบันเครื่องเงิน ได้พัฒนาไปมากรวมทั้งลวดลายก็ได้พัฒนาสู่วิถีชีวิตที่หลากหลายมากขึ้นเช่นกัน

                  เครื่องเงินวัวลาย นับว่าเป็นสินค้าที่มีชื่อเสียงของจังหวัดเชียงใหม่ ย่านวัวลายจัดเป็นแหล่งผลิตศิลปหัตถกรรมเครื่องเงินรายใหญ่อันดับต้นๆ ของประเทศ สิ่งที่ทำให้เครื่องเงินวัวลายเป็นที่รู้จักอย่างดี  คือ วิธีการสร้างลวดลายบนเครื่องเงินด้วยวิธีการแกะสลักทั้งสองด้าน โดยการตอกลายจากด้านในให้นูนตามโครงร่างรอบนอกของลายก่อนจากนั้นจึงทำการตีกลับจากด้านใน เพื่อสร้างรายละเอียดลวดลายอีกครั้งหนึ่งซึ่งวิธีการสร้างลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์นี้ถ่ายทอดมาจากภูมิปัญญาท้องถิ่น ทั้งนี้ชุมชนวัวลายได้ผลิตทั้งเครื่องใช้ในบ้าน เช่น สลุงหรือขันเงิน พาน ถาด แจกัน เชิงเทียน รวมทั้งนำวิธีการนี้มาผลิตเป็นเครื่องประดับ เช่น สร้อยคอ  ปิ่น กำไล ต่างหู  แหวนเงิน  เป็นต้น

เครื่องเงินเป็นงานหัตถกรรมที่นับว่าเป็นเอกลักษณ์สำคัญของชาวล้านนาเป็นอย่างมาก  ตั้งแต่อดีตชาวล้านนาได้ทำเครื่องเงินเป็นทั้งเครื่องประดับและเครื่องใช้ โดยเฉพาะภาชนะเครื่องใช้นั้นในแทบทุกบ้านที่มีฐานะพอกินพอใช้จะต้องมีภาชนะที่ทำด้วยเงินไว้ใช้ในโอกาสต่างๆ เพื่อแสดงออกถึงความมีฐานะและหน้าตาทางสังคม สิ่งของเครื่องใช้ที่ทำด้วยเงินมักจะได้แก่ ขันหรือสลุง พานหรือขันดอก ตลับเครื่องเชี่ยน หีบหมาก และเครื่องประดับเงิน เช่น ปิ่นปักผม กำไลข้อมือ เข็มขัด แหวน เป็นต้น

                ปัจจุบันได้มีการทำเปิด work shop ให้กับผู้ที่สนใจทำเครื่องเงินของวัวลายได้มาลองฝึกปฏิบัติทำเครื่องเงินที่วัดศรีสุพรรณ ย้อนรอยเครื่องเงินวัวลายในละครกลิ่นกาสาลอง ทำให้ชื่อเสียงของเครื่องเงินวัวลายโด่งดังเป็นที่รู้จักมากมาย ถือเป็นการสนับสนุนในการทำเครื่องเงิน  อีกทั้งยังเป็นการปลูกฝังจิตสำนึกให้เด็กและเยาวชนช่วยกันอนุรักษ์วัฒนธรรมล้านนาให้อยู่คู่คนไทยตลอดไป